Skin scanner và app phân tích da khác nhau thế nào?

Một skin scanner chuyên dụng thường kiểm soát chặt hơn khoảng cách, góc chụp, ánh sáng và điều kiện ghi hình. Một số hệ thống còn sử dụng nhiều loại ánh sáng để làm nổi bật các đặc điểm khác nhau của da. Ngược lại, app dùng camera điện thoại phụ thuộc đáng kể vào camera, xử lý ảnh của từng thiết bị và môi trường xung quanh.

Vì vậy, nếu mục tiêu là đánh giá nhanh hoặc theo dõi tại nhà, app có lợi thế về tính tiện dụng. Nếu mục tiêu là đo lường có tính chuẩn hóa và khả năng so sánh dữ liệu ổn định hơn, hệ thống scanner chuyên dụng thường có nhiều điều kiện kiểm soát hơn.

Skin scanner và app phân tích da khác nhau trước hết ở hệ thống cảm biến và ánh sáng

Điểm khác biệt dễ nhận thấy nhất là skin scanner không nhất thiết chỉ dùng camera RGB thông thường. Các hệ thống phân tích da chuyên dụng có thể kết hợp camera với hệ thống chiếu sáng được thiết kế riêng để thu nhận những đặc điểm mà ánh sáng môi trường thông thường khó thể hiện.

Một hệ thống phân tích da được dùng làm chuẩn trong nghiên cứu có thể sử dụng ánh sáng trắng, UV và ánh sáng phân cực. Các chế độ chiếu sáng khác nhau được dùng để quan sát những đặc điểm như nếp nhăn, lỗ chân lông, tổn thương do UV, đỏ da hoặc các vùng sắc tố.

Trong khi đó, app phân tích da trên điện thoại thường sử dụng camera có sẵn trên smartphone. Vì vậy, dữ liệu đầu vào có thể thay đổi theo:

·         Model điện thoại

·         Camera và cảm biến hình ảnh

·         Khả năng xử lý tín hiệu hình ảnh

·         Thiết lập phơi sáng

·         Nguồn sáng trong phòng

·         Khoảng cách và góc chụp

Điều này không có nghĩa app điện thoại luôn kém chính xác. Một app có thể bổ sung hướng dẫn chụp, hiệu chỉnh màu, kiểm soát khoảng cách hoặc thậm chí kết hợp nguồn sáng bổ sung để giảm sai khác giữa các lần đo. Một nghiên cứu về ứng dụng phân tích màu da trên smartphone cho thấy việc kiểm soát ánh sáng, khoảng cách, góc chụp và hiệu chỉnh màu có thể được đưa trực tiếp vào quy trình đo.

Vì thế, khi so sánh hai loại, không nên chỉ hỏi “camera nào tốt hơn?” mà cần hỏi “toàn bộ hệ thống thu nhận hình ảnh được kiểm soát đến đâu?”

Khác biệt lớn tiếp theo là mức độ kiểm soát điều kiện chụp

Camera điện thoại vốn được thiết kế để chụp ảnh trong nhiều hoàn cảnh khác nhau. Đây là ưu điểm về tính linh hoạt nhưng lại tạo ra một vấn đề khi ảnh được dùng để so sánh tình trạng da theo thời gian.

Ví dụ, cùng một khuôn mặt có thể được chụp dưới ánh sáng cửa sổ, đèn vàng hoặc ánh sáng trắng. Thay đổi vị trí điện thoại cũng làm thay đổi góc nhìn, bóng đổ và mức độ phản xạ trên da. Nếu các yếu tố này không được kiểm soát, một phần khác biệt giữa hai ảnh có thể đến từ điều kiện chụp, thay vì thay đổi thật sự của da.

Nghiên cứu về các ứng dụng chụp ảnh da cho thấy chất lượng ảnh tự chụp có thể ảnh hưởng đến khả năng diễn giải lâm sàng. Trong khảo sát 191 ứng dụng hình ảnh da, chỉ 57% có ít nhất một trong 14 tính năng liên quan đến kỹ thuật thu nhận ảnh; các hướng dẫn về chụp ảnh, yêu cầu nhiều ảnh và đối chiếu đúng vùng cơ thể là những tính năng phổ biến hơn.

Skin scanner chuyên dụng giải quyết vấn đề này bằng cách kiểm soát một phần hoặc toàn bộ quy trình chụp. Một hệ thống dạng buồng chụp có thể cố định vị trí khuôn mặt, ánh sáng và góc chụp, từ đó tạo điều kiện thuận lợi hơn cho việc so sánh dữ liệu giữa các lần đo. Trong một nghiên cứu so sánh, hệ thống máy tính sử dụng buồng chụp và ba góc nhìn, trong khi ứng dụng trên máy tính bảng chỉ sử dụng ánh sáng phòng và ảnh chính diện.

Đây là lý do tính chuẩn hóa quan trọng không kém độ phân giải camera.

Dữ liệu đầu ra cũng khác: scanner thiên về đo chuẩn hóa, app thiên về khả năng tiếp cận

Cả hai hệ thống đều có thể biến hình ảnh thành các chỉ số về da, nhưng cách tạo và diễn giải dữ liệu có thể khác nhau.

Một hệ thống chuyên dụng có thể cung cấp số lượng đặc điểm, điểm số tuyệt đối, percentile hoặc dữ liệu từ nhiều chế độ ánh sáng. Chẳng hạn, một hệ thống được so sánh trong nghiên cứu có thể đánh giá texture, pores, redness, wrinkles, spots và một số đặc điểm liên quan đến UV.

App trên điện thoại có thể đưa ra các điểm số hoặc đánh giá trực quan dễ hiểu hơn cho người dùng. Một nghiên cứu so sánh ứng dụng trên iPad/iPhone với hệ thống phân tích da chuyên dụng ghi nhận mức độ đồng thuận tổng thể 67,7% giữa hai hệ thống trên năm đặc điểm gồm spots, wrinkles, redness, texture và pores.

Con số này cũng cho thấy một điểm quan trọng: hai hệ thống có thể cho kết quả tương đồng ở một số chỉ số nhưng không nên mặc định rằng chúng tạo ra dữ liệu hoàn toàn tương đương.

Nếu mục tiêu là theo dõi xu hướng, app có thể hữu ích khi người dùng duy trì cùng thiết bị, cùng vị trí, cùng điều kiện ánh sáng và cùng quy trình chụp. Nếu mục tiêu là so sánh với dữ liệu được tạo trong môi trường kiểm soát cao, cần xem xét thiết bị, phương pháp thu nhận ảnh và quy trình chuẩn hóa cụ thể.

Skin scanner có phải lúc nào cũng chính xác hơn app điện thoại?

Không nên kết luận đơn giản rằng scanner luôn chính xác hơn hoặc app điện thoại luôn kém chính xác.

Độ tin cậy của kết quả phụ thuộc ít nhất vào bốn lớp:

1.    Chất lượng và loại dữ liệu được thu nhận

2.    Mức độ chuẩn hóa quá trình chụp

3.    Thuật toán xử lý và cách chuyển ảnh thành chỉ số

4.    Bằng chứng xác nhận rằng chỉ số đó phù hợp với mục tiêu đánh giá

Một app dùng smartphone vẫn có thể đạt độ tin cậy tốt nếu được thiết kế với quy trình thu ảnh chặt chẽ và được kiểm chứng phù hợp. Ngược lại, một thiết bị có phần cứng chuyên dụng không tự động biến mọi kết quả thành chẩn đoán y khoa.

Đặc biệt, cần phân biệt phân tích da với chẩn đoán bệnh da. Một hệ thống có thể định lượng hoặc chấm điểm các đặc điểm như sắc tố, nếp nhăn, texture hay độ đỏ mà không đồng nghĩa với việc nó có thể xác định nguyên nhân bệnh lý của những đặc điểm đó.

Đối với các ứng dụng smartphone trong da liễu, chất lượng hình ảnh là một giới hạn đáng chú ý. Một tổng quan hệ thống về app đánh giá nguy cơ ung thư da cho thấy một tỷ lệ đáng kể ảnh người dùng gửi không thể đánh giá được về mặt lâm sàng, đồng thời độ chính xác giữa các ứng dụng có thể thay đổi đáng kể.

Nên chọn skin scanner hay app phân tích da bằng camera điện thoại?

Cách lựa chọn hợp lý là dựa vào mục đích sử dụng, không chỉ dựa vào tên thiết bị.

Nếu người dùng cần kiểm tra nhanh, theo dõi xu hướng chăm sóc da hoặc sử dụng thường xuyên tại nhà, app có lợi thế rõ ràng về khả năng tiếp cận.

Nếu cần dữ liệu có tính chuẩn hóa cao hơn, nhiều chế độ chiếu sáng hoặc quy trình đo được kiểm soát, scanner chuyên dụng có lợi thế về hệ thống thu nhận dữ liệu.

Điểm cần kiểm tra với một app cụ thể không phải chỉ là “có AI hay không”, mà là app kiểm soát ảnh đầu vào thế nào, có hiệu chỉnh khác biệt giữa các điện thoại hay không, chỉ số được xác thực bằng phương pháp nào và giới hạn sử dụng được công bố ra sao.

Điểm cốt lõi khi phân biệt skin scanner và app phân tích da là: scanner chuyên dụng tạo lợi thế chủ yếu nhờ kiểm soát quá trình thu nhận dữ liệu, còn app điện thoại tạo lợi thế nhờ tính sẵn có và khả năng mở rộng. Camera smartphone hoàn toàn có thể trở thành nền tảng cho phân tích định lượng, nhưng độ tin cậy của kết quả phụ thuộc mạnh vào cách kiểm soát ánh sáng, khoảng cách, góc chụp, hiệu chỉnh hình ảnh và thuật toán.

Vì vậy, khi đánh giá một hệ thống cụ thể, nên nhìn vào cảm biến điều kiện chụp thuật toán bằng chứng xác thực, thay vì chỉ so sánh “máy chuyên dụng” với “camera điện thoại”.