Sleep score được tính từ những yếu tố nào?

Vì mỗi hãng sử dụng thuật toán riêng, không có một công thức sleep score chung cho mọi thiết bị. Một số hệ thống ưu tiên thời lượng và mức độ liên tục của giấc ngủ, trong khi hệ thống khác đưa thêm dữ liệu về giai đoạn ngủ hoặc trạng thái phục hồi.

Thời lượng ngủ là thành phần nền tảng

Thời lượng ngủ cho biết bạn thực sự ngủ bao lâu trong khoảng thời gian được thiết bị xác định là một phiên ngủ.

Đây thường là một thành phần quan trọng vì ngủ quá ít làm giảm khả năng đạt điểm cao ngay cả khi các chỉ số khác tương đối tốt. Thuật toán có thể đối chiếu thời lượng thực tế với mục tiêu hoặc khoảng ngủ phù hợp được cá nhân hóa theo hồ sơ người dùng.

Điểm quan trọng là thời gian nằm trên giường không đồng nghĩa với thời gian ngủ. Nếu bạn nằm 8 giờ nhưng mất nhiều thời gian mới ngủ hoặc có nhiều khoảng thức, thời lượng ngủ thực tế sẽ thấp hơn thời gian trên giường.

Do đó, sleep score thường đánh giá không chỉ “đã nằm trên giường bao lâu” mà còn “đã thực sự ngủ được bao lâu”.

Hiệu quả ngủ phản ánh mức độ liên tục của giấc ngủ

Sleep efficiency thường được hiểu là tỷ lệ thời gian thực sự ngủ so với tổng thời gian nằm trên giường.

Ví dụ, nếu một người nằm trên giường 8 giờ nhưng chỉ ngủ khoảng 6 giờ 40 phút do mất thời gian đi vào giấc ngủ và nhiều lần thức, hiệu quả ngủ sẽ thấp hơn trường hợp ngủ gần như liên tục trong toàn bộ 8 giờ.

Thành phần này giúp sleep score phân biệt hai tình huống:

·         Ngủ đủ thời gian và phần lớn thời gian đó thực sự là ngủ

·         Có thời gian nằm trên giường dài nhưng giấc ngủ bị gián đoạn hoặc khó vào giấc

Vì vậy, ngủ lâu hơn không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với sleep score cao hơn nếu phần thời gian tăng thêm chủ yếu là nằm thức hoặc ngủ không ổn định.

Thức giấc và mức độ trằn trọc làm thay đổi điểm

Thiết bị theo dõi giấc ngủ thường sử dụng chuyển động và các tín hiệu sinh lý để ước tính những khoảng thời gian bạn thức hoặc ngủ không yên.

Các yếu tố có thể được xem xét gồm:

·         Tổng thời gian thức trong đêm

·         Số hoặc thời lượng các lần thức

·         Mức độ chuyển động, trằn trọc

·         Những khoảng ngủ bị gián đoạn

·         Thời gian đi vào giấc ngủ

Một vài lần thức rất ngắn có thể là hiện tượng bình thường và thậm chí người dùng không nhớ vào sáng hôm sau. Vì vậy, thuật toán không đơn giản tính “càng có một lần thức là càng trừ điểm”, mà đánh giá mức độ gián đoạn tổng thể của phiên ngủ.

Đây cũng là lý do hai người có cùng thời lượng ngủ có thể nhận được sleep score khác nhau.

Các giai đoạn ngủ có thể được đưa vào điểm

Nhiều thiết bị có khả năng ước tính các giai đoạn:

·         Light sleep

·         Deep sleep

·         REM sleep

·         Awake

Các giai đoạn này thường được suy ra từ những tín hiệu mà thiết bị đeo có thể thu thập, chẳng hạn chuyển động, nhịp tim và các biến đổi liên quan.

Tuy nhiên, cần phân biệt dữ liệu giai đoạn ngủ với một công thức cố định kiểu “deep sleep chiếm X điểm, REM chiếm Y điểm”. Các hãng không nhất thiết công bố trọng số chi tiết của thuật toán.

Vì vậy, không nên kết luận rằng một đêm có nhiều deep sleep chắc chắn sẽ có sleep score cao nếu tổng thời lượng ngủ ngắn, giấc ngủ bị gián đoạn hoặc các yếu tố khác không thuận lợi.

Dữ liệu sinh lý giúp thuật toán đánh giá trạng thái ngủ

Ở những thiết bị có cảm biến phù hợp, sleep score có thể sử dụng thêm dữ liệu sinh lý trong khi ngủ, chẳng hạn:

·         Nhịp tim

·         Heart rate variability (HRV)

·         Nhịp thở

·         Mức độ stress sinh lý

·         Nhiệt độ da hoặc nhiệt độ cơ thể, tùy thiết bị

·         Một số chỉ số oxy máu hoặc tín hiệu liên quan, tùy hệ thống

Các tín hiệu này không nhất thiết đều trở thành một thành phần điểm độc lập. Chúng có thể được sử dụng trong thuật toán để nhận diện trạng thái ngủ, ước tính giai đoạn ngủ hoặc đánh giá mức độ phục hồi.

Ví dụ, một số hệ thống sử dụng HRV và dữ liệu tim mạch để bổ sung thông tin về hoạt động của hệ thần kinh tự chủ trong khi ngủ. Điều này khiến sleep score không chỉ dựa trên “ngủ bao nhiêu giờ” mà còn dựa trên những tín hiệu sinh lý thu được trong cùng khoảng thời gian.

Vì sao cùng một đêm nhưng mỗi thiết bị cho sleep score khác nhau?

Nguyên nhân chính là sleep score là chỉ số do từng hệ thống tự xây dựng, không phải một tiêu chuẩn đo lường thống nhất.

Khác biệt có thể đến từ:

·         Bộ cảm biến mà thiết bị có

·         Cách thiết bị xác định thời điểm ngủ và thức

·         Cách ước tính sleep stages

·         Các yếu tố được đưa vào thuật toán

·         Trọng số của từng yếu tố

·         Mục tiêu cá nhân hóa theo hồ sơ người dùng

·         Dữ liệu nền mà thuật toán dùng để so sánh

Vì vậy, không nên so sánh trực tiếp một sleep score 85 trên thiết bị này với 85 trên thiết bị khác như thể chúng là cùng một thang đo.

Cách hữu ích hơn là theo dõi xu hướng của chính bạn trên cùng một thiết bị. Nếu điểm giảm liên tục cùng với thời lượng ngủ giảm, thời gian thức tăng hoặc giấc ngủ trở nên kém ổn định, đó là tín hiệu có giá trị hơn việc chỉ nhìn vào một con số đơn lẻ.

Sleep score về bản chất là điểm tổng hợp chất lượng giấc ngủ, thường kết hợp thời lượng, hiệu quả, mức độ gián đoạn, giai đoạn ngủ và các tín hiệu sinh lý mà thiết bị có thể đo hoặc ước tính. Không có công thức chung cho mọi thiết bị, nên cần xem sleep score cùng với các chỉ số thành phần và xu hướng theo thời gian thay vì coi nó là một phép đo tuyệt đối về chất lượng giấc ngủ.